« اللّه » در اصل اَلْاِلـه (اَل + اِلـه) بوده كه همزه « اِلـه » در اثر كثرت استعمال حذف شده و لام « اَل » در لام « اِلـه » ادغام شده است . « اِلـه » مصدرِ فعل « اَلِهَ » و به معناى پرستش كردن يا متحيّر شدن است و معناى اسم مفعولى دارد ، مانند كتاب كه به معناى مكتوب است . بنابراين « اِلـه » يعنى معبود يا متحيّرٌ فيه (كسى كه خردها در ذات او حيرانند) . به هر حال ، لفظ « اللّه » به تدريج اسم خاص براى خداوند گرديده است ; لذا در لفظ « اللّه » جز معناى اصلى آن كه « معبود » است معناى ديگرى لحاظ نشده است ; ولى از آن جا كه وجود خدا نشانگر اين است كه همه صفات كمال را داراست ، لفظ « اللّه » به دلالت التزامى ـ نه مطابقى و تضمّنى ـ مى تواند حاكى از آن صفات باشد .

« رحمان » صفت مبالغه است و دلالت بر اعطاى رحمت گسترده و فراگير دارد ، و « رحيم » صفت مشبّهه است و از افاضه رحمت هميشگى حكايت مى كند . به همين سبب است كه گفته مى شود رحمت رحمانى خدا بر مؤمن و كافر افاضه مى شود ; خداوند فرموده است : « قل من كان فى الضّلالة فليمدد له الرّحمـن مدّاً/ بگو : هر كه در گمراهى است ، خداى رحمان بايدش يارى رساند » (مريم ، 75) ، اما رحمت رحيمى خدا تنها بر مؤمنان افاضه مى گردد ; چرا كه خود فرموده است : « كان بالمؤمنين رحيماً / او بر مؤمنان مهربان است » (اَحزاب ، 43) .