ايّام‌الله

ايّام‌الله (روزهاى خدا) زمان‌هايى است كه اراده، مشيت و نشانه‌هاى وحدانيّت و قدرت خدا به گونه ويژه‌اى آشكار شده و علل و اسباب مادى و دنيايى از تأثير افتاده باشد؛ مانند روز مرگ، روز قيامت، روزهاى نابودى قوم نوح، عاد‌... و‌روزهايى كه نعمت ويژه‌اى از‌سوى خدا آشكار شده است؛ مانند روز خارج‌شدن حضرت نوح(عليه السلام)از كشتى و نجات ابراهيم(عليه السلام) از آتش و‌...‌.[1] رسول‌خدا(صلى الله عليه وآله) مى‌فرمايد: ايّام‌اللّه نعمت‌ها،بلاها و عذاب‌هاى خداوند است.[2] در اين مدخل از واژه «ايّام‌اللّه» استفاده شده است.

ايّام‌الله از آيات خدا

1. ايّام‌الله از آيات الهى براى مردم صبرپيشه و شكرگزار:
... وذكّرهم بأيّم اللّه إنّ فى ذلك لأيـت لّكلّ صبّار شكور. ابراهيم‌(14)‌5

تذكّر ايّام‌الله

2. موسى(عليه السلام) موظّف به يادآورى ايّام‌الله از‌سوى خداوند براى قومش:
ولقد أرسلنا موسى بـايـتنآ ... وذكّرهم بأيّم اللّه ...‌. ابراهيم‌(14)‌5

شاكران و ايّام‌الله

3. ايّام‌الله و رويدادهاى آن، دربردارنده نشانه‌هايى از خدا براى شكرگزاران:
... وذكّرهم بأيّم اللّه إنّ فى ذلك لأيـت لّكلّ صبّار شكور. ابراهيم‌(14)‌5

صابران و ايّام‌الله

4. ايّام‌الله، از آيات الهى براى صبر پيشگان:
... وذكّرهم بأيّم اللّه إنّ فى ذلك لأيـت لّكلّ صبّار شكور. ابراهيم‌(14)‌5

منكران ايّام‌الله

5. موظّف‌بودن مؤمنان (صدر اسلام) به اعراض از منكران ايّام‌الله و ترك مخاصمه با آنان:
قل لّلّذين ءامنوا يغفروا للّذين لايرجون أيّام اللّه ليجزى قوما بما كانوا يكسبون.[3]جاثيه‌(45)‌14
6. عقوبت الهى، سزاى ناباوران ايّام‌الله و برخاسته از نظام‌مند‌بودن كيفر و پاداش:
قل لّلّذين ءامنوا يغفروا للّذين لايرجون أيّام اللّه ليجزى قوما بما كانوا يكسبون * من عمل صــلحا فلنفسه ومن أساء فعليها ثمّ إلى ربّكم ترجعون.[4]جاثيه‌(45)‌14‌و‌15

موسى(عليه السلام) و ايّام‌الله

7. موسى(عليه السلام)، موظّف به يادآورى ايّام‌الله از‌سوى خداوند براى قومش:
ولقد أرسلنا موسى بـايـتنآ ... وذكّرهم بأيّم اللّه. ابراهيم‌(14)‌5

ايّام تشريق

مقصود از ايّام تشريق، روزهاى يازدهم، دوازدهم و سيزدهم ذيحجّه است و طبق روايتى از امام‌صادق(عليه السلام)مقصود از «ايّام معدودات» و «ايّام معلومات» در سوره بقره همين ايّام است.[5]

احكام ايّام تشريق

1. گفتن تكبير در ايّام تشريق در منا از آداب نمازهاى واجب:
و اذكروا اللّه فـى أيّام مّعدودت ...‌.[6]بقره‌(2)‌203
2. وجوب توقّف حج‌گزار در ايّام تشريق در منا جهت انجام مناسك حج:
واذكروا اللّه فى أيّام مّعدودت فمن تعجّل فى يومين فلا إثم عليه ومن تأخّر فلا إثم عليه لمن اتّقى ...‌.[7]بقره‌(2)‌203
3. جواز كوچ كردن از منا در روز دوم از ايّام تشريق:
واذكروا اللّه فى أيّام مّعدودت فمن تعجّل فى يومين فلا إثم عليه ومن تأخّر فلا إثم عليه لمن اتّقى ...‌.بقره‌(2)‌203

فوت حج‌گزار در ايّام تشريق

4. حج‌گزار فوت شده در ايّام تشريق، مشمول آمرزش الهى:
واذكروا اللّه فى أيّام مّعدودت فمن تعجّل فى يومين فلا إثم عليه ...‌.[8] بقره‌(2)‌203

ايّام نحس‌=> روز

ايثار

ايثار در لغت به معناى برترى دادن است[9] و در تقديم ديگرى بر خود و بخشيدن چيزى كه انسان خود به آن نياز دارد به كار مى‌رود.[10] در اين مدخل از جمله‌هاى «يؤثرون»، «يشرى نفسه» و «يطعمون الطّعام على حبّه» استفاده شده است.
اهمّ عناوين: آثار ايثار، اهداف ايثار، ايثار اهل‌بيت(عليهم السلام)، پاداش ايثار، موانع ايثار.

آثار ايثار

1. ايثار مؤمنان، زمينه رستگارى آنان:
والّذين تبوّءو الدّار والإيمـن من قبلهم ... ولايجدون فى صدورهم حاجة مّمّا أوتوا ويؤثرون على أنفسهم ولو كان بهم خصاصة ... فأولـئك هم المفلحون. حشر‌(59)‌9
2. ايثار جان موجب قرار گرفتن در زمره نيكوكاران:
... ولايرغبوا بأنفسهم عن نّفسه ... إنَّ اللَّه لايضيع أجر المحسنين. توبه‌(9)‌120
3. جلب رأفت الهى از آثار ايثار:
ومن النّاس من يشرى نفسه ابتغاء مرضات اللّه و الله رؤف بالعباد. بقره‌(2)‌207

اهداف ايثار

1. امان در قيامت

4. در امان ماندن از شدايد روز قيامت، از اهداف ابرار در ايثار خود:
إنّ الأبرار ... * ويطعمون الطّعام على حبّه مسكينا ويتيما وأسيرا * إنّا نخاف من رّبّنا يوما عبوسا قمطريرا.انسان‌(76)‌5‌و‌8‌و‌10

2. خشنودى خداوند

5. كسب خشنودى خدا، هدف على(عليه السلام) در ايثار جان خود براى حفظ جان پيامبر(صلى الله عليه وآله)
ومن النّاس من يشرى نفسه ابتغاء مرضات اللّه ...‌.[11] بقره‌(2)‌207

3. قرب الهى

6. تقرّب جستن به درگاه خداوند، هدف ايثارگرى ابرار:
إنّ الأبرار ... * ويطعمون الطّعام على حبّه مسكينا ويتيما وأسيرا * إنّما نطعمكم لوجه اللّه لانريد منكم جزاء ولا شكورا.انسان‌(76)‌5‌و‌8‌و‌9

اهل مدينه و ايثار

7. اهل مدينه موظّف به ايثار جان خود براى پيامبر(صلى الله عليه وآله):
ما كان لأهل المدينة ومن حولهم مّن الأعراب أن يتخلّفوا عن رّسول اللّه ولايرغبوا بأنفسهم عن نّفسه ...‌.توبه‌(9)‌120

ايثار اهل‌بيت(عليهم السلام)

8. ايثار اهل‌بيت(عليهم السلام) در اطعام مسكين، يتيم و اسير فقط براى تقرّب به خدا:
ويطعمون الطّعام على حبّه مسكينا ويتيما وأسيرا * إنّما نطعمكم لوجه اللّه لانريد منكم جزاء ولا شكورا.انسان‌(76)‌8‌و‌9

ايثار انصار

9. ايثار ستايش‌انگيز مؤمنان انصار، در ميزبانى مهاجران، در عين تنگدستى خود:
والّذين تبوّءو الدّار والإيمـن من قبلهم يحبّون من هاجر إليهم ولايجدون فى صدورهم حاجة مّمّا أوتوا ويؤثرون على أنفسهم ولو كان بهم خصاصة ومن يوق شحّ نفسه فأولـئك هم المفلحون. حشر‌(59)‌9

ايثار جان

10. ايثار جان براى تحصيل رضاى خدا، امرى ارزشمند:
ومن النّاس من يشرى نفسه ابتغاء مرضات اللّه واللّه رءوف بالعباد. بقره‌(2)‌207
إنّ اللّه اشترى من المؤمنين أنفسهم وأمولهم بأنّ لهم الجنّة ... فاستبشروا ببيعكم الّذى بايعتم به وذلك هو الفوز العظيم. توبه‌(9)‌111
11. ايثار جان براى حفظ جان پيامبر(صلى الله عليه وآله)، امرى ارزشمند:
ومن النّاس من يشرى نفسه ابتغاء مرضات اللّه ...‌.[12] بقره‌(2)‌207
ما كان لأهل المدينة ومن حولهم مّن الأعراب أن يتخلّفوا عن رّسول اللّه ولايرغبوا بأنفسهم عن نّفسه ...‌.[13]توبه‌(9)‌120
نيز‌=> همين مدخل، پاداش ايثار

ايثار على(عليه السلام)

12. فداكارى و ايثارگرى على(عليه السلام) در خفتن به جاى پيامبر(صلى الله عليه وآله) براى حفظ جان وى:
ومن النّاس من يشرى نفسه ابتغاء مرضات اللّه واللّه رءوف بالعباد. بقره‌(2)‌207

ايثار مال‌=> همين مدخل، آثار ايثار و پاداش ايثار

ايثار مخلصانه

13. همراه‌بودن ايثار جان با اخلاص، سبب جلب رأفت الهى:
ومن النّاس من يشرى نفسه ابتغاء مرضات اللّه و الله رؤف بالعباد. بقره‌(2)‌207
14. اخلاص ابرار در ايثار غذاى مورد نياز خود به نيازمندان:
انّ الابرار ... * ويطعمون الطّعام على حبّه مسكينا ويتيما وأسيرا * إنّما نطعمكم لوجه اللّه ...‌.انسان‌(76)‌5‌و‌8‌و‌9

باديه‌نشينان و ايثار

15. باديه‌نشينان اهل مدينه موظّف به ايثار جان خود براى پيامبر(صلى الله عليه وآله):
ما كان لأهل المدينة ومن حولهم مّن الأعراب أن يتخلّفوا عن رّسول اللّه ولايرغبوا بأنفسهم عن نّفسه ...‌.توبه‌(9)‌120

پاداش ايثار

16. مصون ماندن از سختى‌هاى قيامت و ملاقات مسرورانه با خداوند، از پاداش‌هاى خالصانه ايثار مال:
ويطعمون الطّعام على حبّه مسكينا ويتيما وأسيرا * إنّما نطعمكم لوجه اللّه لانريد منكم جزاء ولا شكورا * إنّا نخاف من رّبّنا يوما عبوسا قمطريرا * فوقـيـهم اللّه شرّ ذلك اليوم و لقّلـهم نضرة وسرورا.انسان‌(76)‌8‌-‌11
17. بهشت با انواع نعمت‌هاى آن، پاداش ايثار خالصانه ابرار به نيازمندان:
إنّ الأبرار يشربون من كأس كان مزاجها كافورا * عينا يشرب بها عباد اللّه يفجّرونها تفجيرا * ويطعمون الطّعام على حبّه مسكينا ويتيما وأسيرا * إنّما نطعمكم لوجه اللّه لانريد منكم جزاء ولا شكورا * وجزيـهم بما صبروا جنّة وحريرا * مّتّكـين فيها على الأرائِك لايرون فيها شمسا ولا زمهريرا * ودانية عليهم ظـلــلها وذلّلت قطوفها تذليلا * ويطاف عليهم بـانية مّن فضّة وأكواب كانت قواريرا * قواريرا من فضّة قدّروها تقديرا * يسقون فيها كأسا كان مزاجها زنجبيلا * عينا فيها تسمّى سلسبيلا * ويطوف عليهم ولدن مّخلّدون ...‌.انسان‌(76)‌5‌و‌6‌و‌8‌و‌9‌و‌12‌-‌19
18. ايثار جان در راه پيامبر(صلى الله عليه وآله)، سبب برخوردارى از پاداش نيكوكاران:
ما كان لأهل المدينة ومن حولهم مّن الأعراب أن يتخلّفوا عن رّسول اللّه ولايرغبوا بأنفسهم عن نّفسه ... إنَّ اللَّه لايضيع أجر المحسنين.توبه‌(9)‌120

سختى‌هاى ايثار

19. تحمّل سختى و رنج در جهت ايثار براى پيامبر(صلى الله عليه وآله)عمل صالح و داراى اجر و پاداش:
ما كان لأهل المدينة ومن حولهم مّن الأعراب أن يتخلّفوا عن رّسول اللّه ولايرغبوا بأنفسهم عن نّفسه ذلك بأنّهم لايصيبهم ظمأ ولا نصب ولا مخمصة فى سبيل اللّه ولايطـون موطئا يغيظ الكفّار ولاينالون من عدوّ نّيلا إلاّ كتب لهم به عمل صــلح إنَّ اللَّه لايضيع أجر المحسنين.[14] توبه‌(9)‌120

موانع ايثار

20. بخل، مانع ايثار مالى:
والّذين تبوّءو الدّار والإيمـن من قبلهم يحبّون من هاجر إليهم ولايجدون فى صدورهم حاجة مّمّا أوتوا ويؤثرون على أنفسهم ولو كان بهم خصاصة ومن يوق شحّ نفسه فأولـئك هم المفلحون. حشر‌(59)‌9

ايذاء‌=> اذيت

ايرانيان

ايرانيان، قومى نيرومند و داراى كشورى پهناور با پيشينه تمدّنى طولانى و در همسايگى شرقى جزيرة‌العرب هستند.[15] برخى مفسّران، مقصود از «قوم يحبّهم» در آيه‌54 مائده(5) را ايرانيان دانسته‌اند كه خداوند ضمن هشدار به مرتدّان عرب، ويژگى‌هاى برجسته اين قوم را بر شمرده و آنان را از ياوران دين معرّفى كرده است.[16] براساس برخى از روايات، مقصود از «قوماً غيركم» در آيات‌39 توبه(9) و 38 محمّد(47) ايرانيان هستند كه خداوند با تهديد سست عنصران عرب به جايگزين كردن ايرانيان به جاى آنان وعده داده است؛[17] همچنين مقصود از عبارت «و آخرين منهم» در آيه‌3 جمعه(62) را ايرانيان دانسته‌اند كه آيه اشاره به گرويدن آنان به پيامبر(صلى الله عليه وآله) دارد.[18] به موجب برخى اقوال، عبارت «قوم أولى بأس شديد» در آيه 16 فتح(48) ناظر به توان‌مندى و صلابت ايرانيان است.[19] مشهور مفسّران، آيات‌1‌تا‌4 روم(30) را درباره ايرانيان دانسته‌اند كه به پيروزى آنان بر روميان و سپس شكست آنان اشاره دارد.[20]

ايلا

ايلاء، در لغت به معناى سوگند[21] و در اصطلاح فقهى، سوگند مرد بر ترك هميشگى آميزش، با همسر دائمى خويش يا ترك آن، به مدّت بيش از چهار ماه به قصد ضربه زدن به او است.[22] واژه مورد استفاده، «يؤلون» است.

احكام ايلا

1. تحقّق ايلا (سوگند بر ترك آميزش با همسر دائمى) و انعقاد آن تا مدّت چهار ماه:
للّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر ...‌. بقره‌(2)‌226
2. سوگند بر ترك آميزش جنسى در بيش از چهار ماه، شرط تحقق ايلا و احكام خاص آن:
لّلّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر ...‌.[23] بقره‌(2)‌226
3. حرمت ترك آميزش جنسى بيش از چهار ماه، بر مرد ايلاكننده:
للّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر فإن فاءو فإنّ اللّه غفور رّحيم. بقره‌(2)‌226
4. حق نداشتن زن از مرد، براى درخواست آميزش جنسى پس از ايلا تا چهارماه:
للّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر ...‌. بقره‌(2)‌226
5. جواز شكستن سوگند در ايلا پيش از گذشتن چهار ماه و بعد از آن:
للّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر فإن فاءو فإنّ اللّه غفور رّحيم.[24] بقره‌(2)‌226
6. وجوب آميزش جنسى يا طلاق بر ايلاكننده، پس از گذشت چهار ماه:
للّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر ... * وإن عزموا الطّلـق فإنّ اللّه سميع عليم.[25]بقره‌(2)‌226‌و‌227
7. عدم تحقّق ايلا در ازدواج موقّت:
لّلّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر ... * وإن عزموا الطّلـق فإنّ اللّه سميع عليم.[26] بقره‌(2)‌226‌و‌227

بازگشت از ايلا

8. ناپسند‌بودن سوگند بر ايلا:
لّلّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر فإن فاءو فإنّ اللّه غفور رّحيم.[27] بقره‌(2)‌226
9. بازگشت‌كنندگان به زناشويى پس از ايلا، مشمول رحمت و غفران الهى:
لّلّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر فإن فاءو فإنّ اللّه غفور رّحيم. بقره‌(2)‌226
10. بازگشت به زندگى زناشويى پس از ايلا، پسنديده‌تر از طلاق:
للّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر فإن فاءو فإنّ اللّه غفور رّحيم * وإن عزموا الطّلـق فإنّ اللّه سميع عليم.[28] بقره‌(2)‌226‌و‌227

پيشينه ايلا

11. ايلا و تصميم مرد بر ترك آميزش با همسر خود، داراى پيشينه‌اى تا صدر اسلام:
للّذين يؤلون من نّسائِهم تربّص أربعة أشهر فإن فاءو فإنّ اللّه غفور رّحيم. بقره‌(2)‌226

اَيله

اَيله، از شهرهاى بندرى فلسطين واقع در ساحل شرقى درياى سرخ است.[29] برخى مفسّران مقصود از قريه در آيه‌163 اعراف(7) را ايله دانسته‌اند، كه ساكنان آن بر اثر تجاوز از حدود الهى به كيفر مسخ دچار گشتند.[30]
نيز‌=> اصحاب سبت



[1]‌.‌ الميزان، ج‌12، ص‌18.
[2]‌.‌ الامالى (طوسى)، ج‌2، ص‌105؛ بحارالأنوار، ج‌67‌، ص‌20، ح‌17.
[3]‌.‌ «يغفروا» در اين آيه به معناى اعراض و ترك مخاصمه است. (مجمع‌البيان؛ الميزان، ذيل‌آيه)
[4]‌.‌ «من عمل صالحاً» مى‌تواند در حكم علّت براى «ليجزى» باشد. (الميزان، ذيل‌آيه)
[5]‌.‌ در روايتى از امام‌صادق(عليه السلام) در تفسير «واذكروا الله فى أيّام معدودات» آمده است. «معلومات» و «معدودات» يك چيز است كه همان ايّام تشريق باشد. (كافى، ج‌4، ص‌514؛ تفسير نورالثقلين، ذيل‌آيه)
[6]‌.‌ در روايتى از امام‌صادق(عليه السلام) «اذكرواالله» به تكبيرات ويژه در ايّام وقوف در منا تفسير شده است كه عبارت‌است از: الله‌اكبر، الله‌اكبر، لاإلـه‌إلاّالله و الله‌اكبر، الله‌اكبر و لله‌الحمد، الله‌اكبر على ما هدانا، و الحمد‌لله على ما‌أولانا، و الله‌اكبر على ما رزقنا من بهيمة الأنعام. (مجمع‌البيان، ذيل‌آيه)
[7]‌.‌ با توجّه به سياق آيات قبل ـ كه بيانگر مناسك حج است و اتّفاق نظر مفسّران و فقيهان ـ ماندن حج‌گزار در ايّام تشريق در منا براى انجام دادن اعمال آن، واجب است؛ چنان‌كه از تخيير آيه شريفه در كوچ كردن از منا بين دو روز و سه روز مى‌توان اصل توقّف در منا را استفاده كرد.
[8]‌.‌ امام‌صادق(عليه السلام) درباره آيه «فمن تعجّل‌...» فرمود: كسى كه پيش از تمام‌شدن مناسكش بميرد، گناهى ندارد. (كافى، ج‌4، ص‌521، ح‌10؛ تفسير نورالثقلين، ذيل‌آيه)
[9]‌.‌ لسان‌العرب.
[10]‌.‌ مجمع‌البيان، ج‌9‌-‌10، ص‌393.
[11]‌.‌ در شأن نزول آمده: اين آيه در شأن على(عليه السلام) نازل شده (شواهدالتنزيل، ذيل‌آيه) و نيز از امام‌باقر(عليه السلام)نقل شده كه آيه، در شأن على(عليه السلام) است؛ هنگامى كه در جاى پيامبر(صلى الله عليه وآله)خوابيد. (تفسير عيّاشى؛ البرهان، ذيل‌آيه)
[12]‌.‌ در شأن نزول آيه، وارد شده كه اميرمؤمنان، على(عليه السلام)براى حفظ جان رسول‌الله(صلى الله عليه وآله) در بستر وى خوابيد؛ با اين كه خطرى جدّى جان او را تهديد مى‌كرد. (شواهدالتنزيل؛ تفسير عيّاشى، ذيل‌آيه)
[13]‌.‌ مقصود از «و لايرغبوا» اين است كه لازم است براى حفظ جان پيامبر(صلى الله عليه وآله) از جان خود مايه بگذارند. (مجمع‌البيان، ذيل‌آيه)
[14]‌.‌ «و‌لايرغبوا بأنفسهم عن نفسه» مى‌تواند به معناى ايستادن در كنار پيامبر(صلى الله عليه وآله) و مى‌تواند مقدّم نداشتن جان خود بر جان پيامبر(صلى الله عليه وآله)باشد. (مجمع‌البيان، ذيل‌آيه) در‌صورت دوم، مفاد آيه اين مى‌شود كه بايد براى حفظ جان پيامبر(صلى الله عليه وآله) از جان مايه گذاشت.
[15]‌.‌ لغت‌نامه.
[16]‌.‌ مجمع‌البيان، ج‌3‌-‌4، ص‌321.
[17]‌.‌ جامع‌البيان، مج‌13، ج‌26، ص‌85‌-‌86‌؛ الكشّاف، ج‌2، ص‌217؛ مجمع‌البيان، ج‌9‌-‌10، ص‌164.
[18]‌.‌ جامع‌البيان، مج‌14، ج‌28‌، ص‌121‌-‌122‌؛ مجمع‌البيان، ج‌9‌-‌10، ص‌429.
[19]‌.‌ جامع‌البيان، مج‌13، ج‌26، ص‌107 - 108؛ مجمع‌البيان، ج‌9 - 10، ص‌176.
[20]‌.‌ جامع‌البيان، مج‌11، ج‌19، ص‌22؛ مجمع‌البيان، ج‌7‌-‌8‌، ص‌380؛ تفسير ابن‌كثير، ج‌3، ص‌433‌-‌437.
[21]‌.‌ مجمع‌البيان، ج‌1‌-‌2، ص‌569.
[22]‌.‌ الروضة البهيّة فى شرح اللّمعة الدّمشقيّة، كتاب الايلا؛ تحريرالوسيلة، ج‌2، ص‌340.
[23]‌.‌ از اين‌كه خداوند مى‌فرمايد: ايلا كننده مى‌تواند چهارماه منتظر بماند، روشن مى‌شود كه ايلا و احكام آن، در صورتى است كه سوگند بر ترك آميزش يا براى هميشه يا براى مدّتى بيش از چهار ماه باشد.
[24]‌.‌ «لام» در «للّذين» مفيد جواز شكستن سوگند و آميزش پس از چهار ماه و پيش از تمام‌شدن چهار ماه است.
[25]‌.‌ از اين‌كه «تربّص» تا چهار ماه است، روشن مى‌شود كه پس از آن، شخص به يكى از دو كار مذكور ملزم است.
[26]‌.‌ با توجّه به جمله «و إن عزموا الطّلاق» و با توجّه به مهلت حرمت تا چهار ماه، روشن مى‌شود كه حكم ايلا، مخصوص عقد دائم است؛ بدين سبب ايلا در ازدواج موقّت نيست.
[27]‌.‌ از جمله «فإنّ الله غفور رحيم» پس از بيان حكم ايلا استفاده مى‌شود كه ايلا، امرى ناپسند است.
[28]‌.‌ از جمله «فإنّ الله غفور رحيم» كه مترتّب بر «فإن فاءوا» شده، نكته مزبور، قابل برداشت است؛ افزون بر اين، احتمال دارد تقدّم ذكرى «فإن فاءو» بر «إن عزموا الطّلاق» مفيد تقدّم رتبى و اولويّت آن بر طلاق باشد.
[29]‌.‌ لغت‌نامه، واژه ايله؛ دائرة‌المعارف بزرگ اسلامى، واژه ايله.
[30]‌.‌ جامع‌البيان، مج‌6‌، ج‌9، ص‌122؛ مجمع‌البيان، ج‌3‌-‌4، ص‌608‌.